11 сарын 21 (Лхагва)
Улаанбаатар -8oC (Багавтар үүлтэй)
Эрдэнэт -7oC (Үүл багаснa)
Дархан -6oC (Үүл багаснa)
Багануур -9oC (Багавтар үүлтэй)
Ханбогд -2oC (Багавтар үүлтэй)

Ардаа уул уурхайтай гишүүн байгалийг хайрлан хамгаалъя гэж дуугарах болов уу

2017-09-29
Ардаа уул уурхайтай гишүүн байгалийг хайрлан хамгаалъя гэж дуугарах болов уу

Монгол Улсын хөгжлийн бодлого тогтворгүйгээс  хөгжлийн суурь болсон  байгалийн баялаг гарын салаагаар урсч байна.  Би хувьдаа ингэж боддог.  БНМАУ ардчилсан тогтоолцоо шилжсэн он жилүүдээс хойш өөрөөр хэлбэл шинэ цагийн Монгол Улсад  өрнөсөн  улс төрийн үйл явдал нь өрөө  ийм дүгнэлтэд хүргэж байгаа юм.   Өнгөрсөн 25 жилийн хугацаанд  манай улсын Засгийн газар нийтдээ  15 удаа огцорсон байх жишээний. Энэ нь монголчууд29   Ерөнхий сайдын нүүрийг үзжээ гэсэн үг. Хэдхэн хоногийн дараа 30 дахь Ерөнхий сайдыг УИХ батламжилна. Төрийн залгамж чанар гэж байдаг бол хэн огцорч, хэн томилогдов гэдэг нь бидэнд цаашлаад  манай улстай харилцаатай улс орнуудад тийм ч сонин биш байж мэдэх юм.  Тиймгүй учраас Засгийн газар солигдох бүрийд  бүх зүйл хүлээлтийн байдал руу шилжиж шинээр байгуулагдсан Засгийн газар нь өмнөхөө үгүйсгэдэг тул  ихэнхдээ бүхнийг шинээр  эхлүүлэх хэмжээнд очдог. Энэ байдал уул уурхай салбар  цаашлаад байгалийн баялгийн ашиглалтад ч нөлөөлөх нь бий.  Шулуухан хэлэхэд, Монгол Улс газрын хэвлийн баялгаараа дэлхийн анхаарал сонирхлыг ямагт татсаар ирсэн. Татсаар ч байгаа.   Ялангуяа, гадны хөрөнгө оруулагчид болоод хувьцаа эзэьшигчдийн.  Тэр бүү хэл гадныхан Монгол орны байгалийн баялгийн нөөцөд судалгаа хийж үзээд дунджаар 1,5 их наяд ам.доллароор үнэлсэн тухай хэвлэлээс уншиж байсан.  Хэрэв энэ мэдээлэл бодитой бол монгол хүн байгаа баялгаа зөв зохистой, өөрөөр хэлбэл, зах зээлийн хэллэгээр  менежментийн оновчтой хэлбэрийг хэрэгжүүлэх аваас  үеийн үед бусдаас гуйхгүйгээр амьдарч болох байх. Харамсалтай нь  Монголын төр нь улс төрийн нөхцөл байдлаас болж байнга тогтворгүй явж ирсэн учраас төрийнхнь  менежмент ч тогтворгүй байдаг.  Бидний эл сул тал ихэнхдээ бусдад бэлэн зууш болдог гэдэгтэй олон хүн санал нийлэх байх. Олон жишээг ч дурдаж болно. Манайд  байгалийн баялаггүй  газар нутаг  гэж үгүй болов уу. Хог хаядаг байсан жуу жалга нь хүртэл алтны судалтай байсан тохиолдол хэд хэд давтагдсан. Гэвч энэ бүхэн  төрийнх нь бодлого тогтворгүйн улмаас мөнгөтэй харийнхны халаасыг хялбар дүүргэх хэрэгсэл болж хувирсан даа, хөөрхий.  

Тодруулж хэлбэл, ямар ч боловсруулалтгүйгээр   гадагшаа түүхий эд хэлбэрээр хил даван одож буй. Хэрэвзээ төр нь тогтвортой, бодлого нь тодорхой, залгамж чанартайсан бол эдүгээ  Монгол Улс хэд хэдэн боловсруулах үйлдвэртэй болчихсон, ажилгүйдэл гэж үгүй, ард түмэн нь баялгаасаа хувь хүртээд сууж байх байлаа. Гэтэл өнөөдөр улсаараа өрөнд орчихсон, нэг сартай балчир үрс нь хүртэл 25 сая төгрөгийн өрөнд унаж байх жишээний.   Өрийг хэзээ нэгэн цагт барагдуулж болно. Харин дахин сэргэхгүйгээр байгаль дэлхийг сүйтгэж орхисныхоо төлөөсийг  өнөө хэдэн баячууд нь цугуулсан мөнгөөрөө лав төлж дийлэн  ард нь гарахгүй биз.  Чухамдаа Байгаль орчны яам гэж бий. Ажил үүргийн хуваарь ёсоор бол тэд уул уурхайнхныг хөдөлгөхгүй гартаа барьж байх ёстой яам. Гэтэл одоо уул уурхайнхантайгаа нийлчихсэн хамтдаа сүйтгээд алхалж буй. Мөнгөтэй аж ахуйн нэгжүүд  нөөцтэй болох нь тогтоогдсон л бол хаа дуртай газраа хайгуулын болоод ашиглалтын лицензийг хэд хэдээр нь эзэмших болсон. Дархан цаазат, ой мод, гол горхины эх байх эсэх нь тэдэнд ертөө ч хүртээл үгүй.   Ганцхан жишээ дурдая.   Минжийн хангайн салбар уулсын үргэлжлэл, Ерөө сумын нутагт орших  Баянмөнх хайрхан гэж цагтаа   Хөвсгөлийн тайгаас дутахааргүй үзэсгэлэнт байгальтай сүрлэг өндөр уул байлаа. Одоо уул байсны ором ч байхгүй  элэг  эмтрэм талхлагдсан  газар болж хувирсан.  Ой мод нь ч байхгүй болсон. Баялаг нь вагон вагоноороо хил даван одсон бол ой нь мөн л шуудайнд багтан Улаанбаатарт ирж эдүгээ үнс болоод салхинд  хийсээд  дууссан.   Харин уулыг тал болтол нь талхисан эр төр түшилцээд сууж буй. 

.  

Би өнгөрсөн зун   Сэлэнгэ аймгийн Ерөө суманд  амрах нэрийн дор ажиллаад ирсэн. Сэтгүүлч явж байна гэвэл хэн ч юу ч дуугарахгүй.  Орон нутгийн удирдлагууд ямар ч мэдээлэл өгөхгүй. Учир нь тэд бүгд орон нутагт нь үйл ажиллагаа явуулж буй аж ахуйн нэгжүүдийн  өгсөн мөнгөөр амьдрал ахуйгаа өөд татаж, орон нутгийн сонгуульд ялалт байгуулсан улс байдаг юм.   Баялгаа ашиглуулсан сум хөгжиж дэвшин, Монголын нүүр царай болж яваа бол бид нэгийг бодож, өршөөж болно. Гэтэл сум нь ядуу хэвээр, ажилгүй эрчүүд нь архи эргүүлсэн хэвээр, суманд нь жижиг дунд үйлдвэрлэл  хөгжөөгүй, аймгаас өгсөн татаасаар амьдарч байгаа гээд төсөөл дөө.  Уг нь  бол гурван тэрбум гаруй төмрийн хүдрээ  экспортод гаргасан сум  чинь хөгжлийн тодорхой түвшинд хүрсэн байх ёстой санагдана. Гэтэл 1960-аад оны дунд үед баригдсан сургуулийнх нь барилга сурагчдынхаа хөлд нурчих шахаж байхад эмнэлгийнх нь дээврээс  бороо, цасны ус гоожсоор арван өвөл, арваны зуны ард гарч байна гээд төсөөл дөө. Болдтөмөр Ерөө голкомпанийн  орон нутагт  бий болгосон бүтээн байгуулалт гэвэл биеийн тамирын заал л байдаг аж. Ингэж хэлэхээр сумын араар тавьсан засмал замыг нэрлэх байх. Гэвч түүнийг орон нутгийн хэрэгцээнд бус  уурхай ругаа тавьсан зам гэдгийг нутгийн иргэд хэлээд өгөх юм билээ Бас төмөр зам тавьсан гэх биз. Тамөр замын рейс төмөр, вагоны тэвш зэргийг хятадаас худалдаж авна. Үүнийг дагаад Монголд орж ирсэн мөнгө эргээд хятад руу урсчихаж байгаа юм. Тэгэхээр хүдрээс үлдсэн жаахан мөнгө хаашаа одов гэдэг асуулт урган гарч ирэх нь дамжиггүй.  Олон зуун ажилтан, тэдний ар гэрийг тэжээдэг хэмээн компаний удирдлагууд тайлбарлах байх. Үнэн хэрэгтээ  500 гаруй ажилтан байгаагаас 150 нь орон нутгийнх.   Миний олж авсан мэдээллээр тус компаний захирал төрж өссөн нутаг, түүн дээр дөрөөлөн их улс төр өөд зүтгэх  тойргоо зургаан жилийн өмнөөс мөнгөөр “усалж ” тордсоор ирсэн. Өөрөөр хэлбэл,  Баянмөнх хайрхан, Ерөө голын  хөрсөн доорхи баялаг улс төрчийн гарын салаагаар урсаад дуусч буй хэрэг. Энэ бол ердөө ганцхан жишээ.   “Болдтөмөр Ерөө голын талаар дуугарч байгаа нэг ч яамны мэргэжилтэн,  байгаль орчны байцаагч, орон нутгийн удирдлага алга. Буруутай үйл ажиллагааг нь шүүсэн хууль хяналт ч гэж алга.  Бүх зүйл ард түмний нүднээс далд өрнөж байна. Хариуцлага тооцож, тулж ажиллах үүрэг бүхий БОАЖ-ын яамны ажлыг хэдэн төрийн бус байгууллагын авгай нар  л гүйцэтгэсээр ирсэн.  Тэд байгаагүй бол  ч..,.   Компаний тухай мэдээлэл  компани шигээ хаалттай. Эрх мэдэл бүхий албан тушаалтантай уулзах хүсэлтийг хэдэн зуун удаа тавиад ч нэмэргүй. Үүдэн дээрээс нь л хөөгдөнө. Монголын ард түмэнд  “Болдтөмөр Ерөө гол” компани Ерөөгийн сав гараас төмрийн хүдэр олборлож, Хятад руу гаргадаг гэх цорын ганц мэдээлэл бий.   Асуудлыг төрд  гаргаж тавъя гэхээр УИХ-ын гишүүдийн ихэнх нь  хувьдаа уул уурхайтай эс бөгөөс ямар нэг байдлаар тэдэнтэй холилдсон байдаг болохоор ам нээх эрх хийгээд сонирхол байхгүй нь ойлгомжтой. Гэхдээ монголчууд бүгдээрээ тэнэг биш

 

Ч.Чулуун 

 

 

Мэдээний сэтгэгдэл


Зочин -(46.161.14.99)

2018-08-28

This arlicte keeps it real, no doubt.

Зочин -(46.161.14.99)

2018-08-30

What an awesome way to explain this-now I know eveyrthing!

Зочин -(46.161.14.99)

2018-08-31

cheap car insurance Brick NJ

Зочин -(46.161.14.99)

2018-08-31

cheap auto insurance Cape May NJ

Зочин -(46.161.14.99)

2018-08-31

important amino where to buy viagra asia

Зочин -(46.161.14.99)

2018-08-31

car insurance Humble TX

Зочин -(46.161.14.99)

2018-08-31

auto insurance quotes Leesburg VA

Зочин -(46.161.14.99)

2018-08-31

affordable car insurance Davenport FL

Зочин -(46.161.14.99)

2018-08-31

car insurance quotes Norcross GA

Зочин -(46.161.14.99)

2018-08-31

auto insurance quotes

Зочин -(46.161.14.99)

2018-08-31

low income car insurance dmv Troy MO

Зочин -(46.161.14.99)

2018-08-31

full coverage auto insurance Hesperia CA

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-01

cheapest auto insurance Hemet CA

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-01

cheapest auto insurance in Southaven MS

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-01

non owners car insurance quotes Fond Du Lac WI

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-01

even unethical cheap california auto insurance negligence

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-01

car insurance West Chester PA

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-01

no down payment auto insurance in Marcus Hook PA

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-01

car insurance in Chula Vista CA

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-01

auto insurance quotes Lincoln NE

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-01

full coverage car insurance Yuma AZ

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-02

auto insurance quotes OK

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-02

best car insurance in Kingston NY

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-02

cheap non owners insurance in Westerville OH

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-02

car insurance quotes Roseburg OR

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-02

cheap auto insurance quotes Indian Trail NC

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-02

us agency car insurance Greeneville TN

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-02

non owners auto insurance quotes American Canyon CA

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-02

non owners auto insurance quotes High Point NC

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-02

non owners auto insurance quotes Cerritos CA

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-02

cheap auto insurance quotes Auburn WA

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-02

average car insurance rates in Hilliard OH

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-02

low income car insurance dmv Long Beach CA

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-02

non owners auto insurance quotes Clementon NJ

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-02

auto owners insurance Largo FL

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-03

cheap auto insurance Manahawkin NJ

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-03

low income auto insurance dmv Bismarck ND

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-03

cheapest auto insurance in Grand Forks ND

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-03

cheap sr22 insurance Findlay OH

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-03

car insurance rates Las Vegas NV

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-03

car insurance quotes Warsaw IN

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-03

look auto insurance Lynnwood WA

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-03

cheap auto insurance quotes Glen Allen VA

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-04

cheap auto insurance quotes West Palm Beach FL

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-04

cheap car insurance quotes New Baltimore MI

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-04

list of car insurances in Dahlonega GA

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-04

no down payment auto insurance in Rockville MD

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-04

us agency car insurance Antioch CA

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-04

cheapest car insurance Coldwater MI

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-04

car insurance quotes Gillette WY

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-04

auto insurance auto insurance Waldorf MD

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-04

low income car insurance Nicholasville KY

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-04

list of auto insurances in Norwalk CT

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-04

look auto insurance Lake Mary FL

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-05

cheap auto insurance quotes West Covina CA

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-05

free car insurance quotes Waukesha WI

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-05

cheapest car insurance in Cordova TN

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-05

car insurance in Eden Prairie MN

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-05

autokredit rechner

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-05

non owners car insurance quotes Waxahachie TX

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-05

non owners car insurance quotes North Charleston SC

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-05

auto insurance rates Casper WY

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-06

cheapest car insurance in Katy TX

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-06

full coverage auto insurance CT

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-06

cheapest car insurance Dickinson TX

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-06

car insurance with no license in Fort Lee NJ

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-06

look auto insurance El Dorado Hills CA car insurance Mabank TX

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-06

http://www.baufinanzierung.pw/

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-06

low income auto insurance Owensboro KY

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-06

payless auto insurance Fairport NY

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-06

best auto insurance in WA

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-06

non owners car insurance quotes Mckeesport PA

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-06

cheapest car insurance Summerfield FL

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-06

low income car insurance Springfield MO

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-06

http://kfzversicherungidee.top/autoversicherung.html

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-06

http://www.kreditvergleichs.top/

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-06

low income car insurance dmv Herndon VA

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-06

auto insurance

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-06

low income car insurance Citrus Heights CA

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-06

cheap auto insurance Naugatuck CT

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-06

cheapest auto insurance in Wichita KS

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-06

list of car insurances in Williston ND

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-06

us agency car insurance Pensacola FL

Зочин -(46.161.14.99)

2018-09-06

cheap car insurance quotes Rego Park NY

Сэтгэгдэл үлдээх